Wat zijn acrylaten?
Iris Puijk: “Acrylaten en methacrylaten vormen een groep reactieve monomeren en oligomeren. Een monomeer is een klein molecuul dat kan reageren met andere moleculen om grotere structuren te vormen, vergelijkbaar met een losse bouwsteen. Oligomeren zijn korte ketens van een paar van deze bouwstenen die al aan elkaar gekoppeld zijn. In nagelproducten vervullen ze een cruciale functie: ze zorgen voor goede hechting aan de nagelplaat en vormen na uitharding een stevig maar flexibel polymeer (een groot netwerk van gekoppelde monomeren).
Chemisch bevatten acrylaten een dubbele binding (de zogenaamde vinylgroep, C=C), die kan reageren in een kettingreactie. In ongepolymeriseerde vorm zijn deze stoffen klein en reactief. Dat verklaart waarom ze de huid kunnen binnendringen en een sensibiliserend potentieel hebben wanneer er blootstelling plaatsvindt. Daarom is het goed uitharden (polymeriseren) erg belangrijk.”

Wat houdt polymerisatie onder uv- en led-licht in?
Iris Puijk: “De basis van gelnagellaktechnologie is fotopolymerisatie: het proces waarbij vloeibare monomeren en oligomeren onder invloed van uv- of led-licht worden omgezet in een vast polymeernetwerk. Het proces verloopt in drie stappen:

  1. Initiatie: fotoinitiatoren absorberen uv- of led-licht en vormen vrije radicalen.
  2. Propagatie: deze radicalen reageren met de dubbele bindingen van (meth)acrylaten, waardoor een kettingreactie ontstaat en monomeren zich aaneenschakelen.
  3. Terminatie: de reactie stopt wanneer radicalen verdwijnen, waardoor een stabiel polymeernetwerk ontstaat.

Het eindresultaat is een zogenoemde crosslinked polymeerstructuur: sterk, slijtvast en relatief chemisch inert. Cruciaal hierbij is dat de polymerisatie volledig verloopt. Onvolledige uitharding kan leiden tot restmonomeren, die een belangrijke rol spelen bij het ontstaan van allergische reacties. Dit maakt correcte toepassing in de praktijk essentieel. Denk hierbij aan het aanhouden van de juiste belichtingstijd, het gebruik van een geschikte en goed werkende uv- of led-lamp (met CE-markering) en het aanbrengen van dunne, gelijkmatige lagen gel.”

Wat is het risico als je werkt met deze gel-producten?
Iris Puijk: “De belangrijkste zorg bij het gebruik van gelnagelproducten is het risico op het ontwikkelen van een contactallergie (sensibilisatie) voor (meth)acrylaten. Bij herhaalde blootstelling kan het immuunsysteem deze stoffen als lichaamsvreemd herkennen, wat kan leiden tot allergisch contacteczeem. Klachten variëren van roodheid, jeuk en zwelling rond de nagels tot eczeem. In sommige gevallen treden klachten ook op andere plaatsen op, zoals in het gezicht. Dit kan het gevolg zijn van indirecte overdracht via de handen of via de lucht (bijvoorbeeld stofdeeltjes).
Een belangrijk kenmerk van contactallergie is dat deze blijvend is: eenmaal gesensibiliseerd blijft een persoon levenslang overgevoelig voor de betreffende stof(fen). Wanneer een dermatoloog een allergie voor (meth)acrylaten vaststelt, is het daarom noodzakelijk om het gebruik van producten met deze stoffen te stoppen.
Een dergelijke allergie voor acrylaten kan bovendien gevolgen hebben buiten cosmeticaproducten. Zo kan het bij tandheelkundige of medische toepassingen, zoals vullingen of heupprothesen met deze acrylaten, nodig zijn om te kiezen voor alternatieve materialen of behandelmethoden.”

Hoeveel mensen hebben een (meth)acrytalenallergie ontwikkeld als gevolg van gelnagellak?
Iris Puijk: “Het is niet bekend hoeveel procent van de gebruikers van gelnagellak daadwerkelijk een contactallergie ontwikkelt. Wel is bekend uit een Nederlandse studie over de afgelopen acht jaar dat onder mensen die klachten ervaren en een dermatoloog bezoeken, 1,6% een contactallergie voor nagelacrylaten heeft. Van de 1,6% groep personen met een contactallergie voor (meth)acrylaten werd bij 97% een reactie gevonden op de stof HEMA (2-HydroxyEthylMethAcrylate). HEMA werd in dit onderzoek gebruikt als teststof (marker), en sluit reacties op andere (meth)acrylaten niet uit.”

Wat kun je vertellen over regelgeving ten aanzien van (meth)acrylaten?
Iris Puijk: “Binnen de Europese Cosmeticaverordening geldt dat alle cosmetische producten veilig moeten zijn bij normaal en redelijkerwijs te verwachten gebruik. Voor specifieke acrylaten, zoals HEMA en di-HEMA trimethylhexyl dicarbamate, is vastgesteld dat zij alleen veilig zijn bij professioneel gebruik en onder strikte voorwaarden: toepassing uitsluitend op de intacte nagelplaat en -riem, vermijden van huidcontact en correcte en volledige uitharding. Daarom dragen deze producten verplicht de vermelding “alleen voor professioneel gebruik”. Dit is geen marketingclaim, maar een wettelijke restrictie gebaseerd op risicobeoordelingen door het Scientific Committee on Consumer Safety (SCCS).
De regelgeving rondom nagelproducten is bovendien continu in ontwikkeling. Zo zijn bepaalde fotoinitiatoren, zoals TPO, recent verboden in cosmetica. Dit  verbod onderstreept het belang voor professionals om op de hoogte te blijven van actuele wetgeving en productontwikkelingen.”

Hoe kun je als professional een (meth)acrytalenallergie voorkomen?
Iris Puijk: “Professionals komen dagelijks met deze stoffen in aanraking, daarom is het belangrijk dat zij ook zichzelf goed beschermen. Draag handschoenen die geen acrylaten doorlaten, zodat huidcontact wordt voorkomen. Gebruik daarnaast een mondmasker en een beschermingsbril om blootstelling te beperken. Zorg ook voor goede ventilatie in de werkruimte en bij de werktafel, zodat directe overdracht van allergenen en airborne overdracht wordt voorkomen.
Acrylaten zijn onmisbaar voor de prestaties van moderne gelnagellakproducten. Juist omdat deze stoffen zo effectief zijn, vraagt het werken ermee om zorgvuldigheid en vakkennis. Voor professionals betekent dit onder andere: werken volgens de instructies, huidcontact vermijden en zorgen voor een volledige uitharding. Ook het volgen van kwaliteitssystemen, zoals het NAIL Register, helpt om veilig en professioneel te werken. Wie de chemie begrijpt en protocollen consequent toepast, verkleint de kans op blootstelling aanzienlijk. Zo blijft gelnagellak niet alleen mooi, maar ook verantwoord in gebruik.”

Wil je weten welke ingrediënten er in jouw cosmeticaproducten zitten? Met de COSMILE App kun je eenvoudig het etiket scannen en direct zien welke stoffen een product bevat. De COSMILE Europe-database bevat informatie over bijna 30.000 ingrediënten die in cosmetica worden gebruikt, zodat je snel en betrouwbaar inzicht krijgt. Kijk op Mijncosmetica.nl voor aanvullende informatie over ingrediënten en veilig gebruik.