Iedereen weet dat roken slecht voor je is en longkanker kan veroorzaken. Maar roken heeft ook veel negatieve effecten op de huid. Roken versnelt de afbraak van collageen en elastine in de huid, wat leidt tot rimpels en een slappere huid. Roken vertraagt bovendien het genezingsproces van de huid. Bij de keuze voor een intensieve behandeling zoals een peeling, microneedling of bijvoorbeeld de keuze voor injectables, is het rookgedrag van je cliënt een belangrijke factor om rekening mee te houden en eventueel zelfs reden om (voorlopig) af te zien van de behandeling.

Wie rookt, inhaleert meer dan vijfhonderd verschillende soorten gassen en krijgt meer dan 3500 verschillende chemische stoffen binnen die gemakshalve worden aangeduid als ‘teer’. Deze stoffen, vooral nicotine en koolmonoxide, hebben verschillende negatieve gevolgen, zoals het risico op (long)kanker en hart- en vaatziektes. Roken heeft ook een negatief effect op de huidconditie en de wondgenezing. Goede voorlichting over de effecten van roken, ook of misschien juist op de huid, kan je cliënten wellicht net dat extra zetje geven om te stoppen met roken.

Samentrekking bloedvaatjes

Nicotine in sigaretten en vapes zorgt voor de afgifte van adrenaline aan het bloed. Adrenaline verhoogt de hartslag, bloeddruk en bloedsuiker en versnelt de ademhaling. De gebruiker ervaart dit als een prettige ‘kick’. De stijging van bloeddruk ontstaat doordat de kleinere bloedvaten samentrekken. Door deze vasoconstrictieve werking wordt de bloedtoevoer naar de huid verminderd. Tabaksrook bevat ook koolmonoxide, een gas dat veel sneller bindt aan hemoglobine dan zuurstof en zo de zuurstof in het bloed verdringt.

Hierdoor ontstaat een tekort aan voedingsstoffen en zuurstof in de huid met als gevolg een grauwe, vale huid, donkere kringen rond de ogen, vroegtijdige huidveroudering en een verstoorde wondgenezing. Zuurstof is immers belangrijk voor een goed en snel herstel van de huid. Een langzame wondgenezing vergroot de kans op infecties of bacteriën.

Vrije radicalen

Roken veroorzaakt vorming van vrije radicalen in de huid. Dit leidt tot een toename van cellen (matrixmetalloproteases, mmp’s) die collageen en elastine afbreken, waardoor rimpels ontstaan. Door het veelvuldig inhaleren van sigarettenrook ontstaan ook extra rimpels rond de mond. Roetdeeltjes op de huid kunnen leiden tot mee-eters en verstopte talgklieren.

Roken kan huidziekten veroorzaken of verergeren. Roken verhoogt bijvoorbeeld het risico op rosacea, acne, psoriasis, eczeem en huidkanker. Roken tast de slijmvliezen aan en zorgt voor een verhoogde kans op het ontwikkelen van een gevaarlijk plaveiselcelcarcinoom in de mondholte. Rokers hebben een verhoogde kans op het ontwikkelen van hidradenitis suppurativa, een chronische ontstekingsziekte van de haarzakjes. Roken kan ook haaruitval bevorderen of het haar sneller grijs maken. Dit heeft waarschijnlijk te maken met de vernauwing van de bloedvaten in de huid waardoor de haarfollikels onvoldoende zuurstof en voeding krijgen.

Voetproblemen

Roken kan ook voor specifieke voetproblemen zorgen, iets wat veel impact kan hebben op cliënten met diabetes. Door het samentrekken van de bloedvaatjes wordt de bloedstroom naar de voeten (en handen) beperkt. Langdurig gebruik van nicotine kan leiden tot klachten als koude voeten, pijn en tintelingen of juist gevoelloosheid in de voeten. In combinatie met diabetes zijn de effecten van roken op de voeten nog negatiever.

Ook de dikte en de elasticiteit van het voetweefsel kan door roken dunner worden. Het vetweefsel onder de voet is een belangrijke bescherming tegen stoten en druk. Wordt dit kussen minder dik, dan komt er meer druk op de huid en ontstaat eerder eelt. Bovendien maakt de nicotine de huid minder elastisch, kwetsbaarder voor wondjes en het eelt harder. De nagels van rokers zijn meestal ook droger, harder, brokkeliger en groeien minder snel.

Roken kan het immuunsysteem verzwakken, wat kan leiden tot verhoogde ontstekingsniveaus in het lichaam. Bij rokers zie je daardoor meer schimmelinfecties, bacteriële infecties en diepere wondinfecties op de voeten.

Een zeldzame vorm van vasculitis, een ontsteking van de kleine en middelgrote bloedvaten, is de ziekte van Buerger. Deze aandoening leidt tot het verstoppen van de bloedvaten in de armen en benen, wat kan resulteren in pijn, weefselschade en veranderingen in de huidskleur. De ziekte komt vooral voor bij mannen uit Azië en Oost-Europa die zwaar roken. Als ze stoppen met roken, stopt de ontsteking in de slagaderen meestal.

Bot- en gewrichtsproblemen

Roken geeft een verhoogd risico op bot- en gewrichtsproblemen, zoals artritis en osteoporose. Zowel rokende mannen als vrouwen hebben een lagere botmassa dan niet-rokers. Vooral rokende vrouwen breken vaker een bot na een val. De botgenezing wordt door roken zeer nadelig beïnvloed en dat heeft ook gevolgen voor hersteloperaties. Wanneer iemand blijft roken tot een operatie is het risico op complicaties verhoogd: er treden meer wondinfecties en vaker longontsteking op.

Roken schaadt de conditie

Bewegen is belangrijk om in goede fysieke conditie te blijven. Roken is echter een risicofactor voor inactiviteit. Het inspanningsvermogen neemt namelijk af. Rokers hebben sneller last van kortademigheid door de vernauwing van de luchtwegen, vooral tijdens inspanning. Roken kan leiden tot vermoeidheid vanwege een verhoogde hartslag en vermindering van de bloedtoevoer naar organen en weefsels. Zo verliezen rokers hun conditie, komen in een vicieuze cirkel terecht en gaan steeds minder bewegen.

Vapen

Ook vapen is heel slecht voor de huid. Bij vapen komen veel schadelijke stoffen vrij, waaronder nicotine maar ook giftige metalen. Deze giftige metalen kunnen schade toebrengen aan hersenen en organen. Blootstelling aan metalen als lood en cadmium kan onder meer leiden tot cognitieve stoornissen, gedragsstoornissen en ademhalingscomplicaties bij kinderen. Lood heeft vooral invloed op hart en bloedvaten en de hersenen, cadmium wordt in verband gebracht met verschillende soorten kanker. Daarmee is vapen ongezonder en gevaarlijker dan roken.

Het verschil tussen vapen en roken is dat er bij vapen geen verbranding plaatsvindt met tabak en teer, maar dat een vloeistof verhit wordt. Deze vloeistof bestaat meestal uit nicotine, propyleenglycol, plantaardige glycerine en ondanks een verbod vaak ook smaakstoffen. Het inademen van deze stoffen kan de luchtwegen irriteren of beschadigen. Maar deze stoffen hebben ook veel schadelijke effecten op het hart- en vaatstelsel, de botten en de huid. Propyleenglycol onttrekt bijvoorbeeld vocht aan de huid, wat leidt tot droogheid en huidirritatie.

Bij vapen kan ook nikkel geïnhaleerd worden, omdat de verwarmingsspiraal in de vape soms nikkel bevat of is gecoat met nikkel. Dit is voor mensen met een nikkelallergie zeer schadelijk en kan leiden tot een rode, schilferige en jeukende huiduitslag.

Vapen is net als roken ook heel slecht voor het gebit. De chemicaliën kunnen het glazuur van de tanden aantasten, wat de kans op gaatjes en verkleuringen verhoogt.

Wil jij je cliënten helpen?

Als schoonheidsspecialist ben je natuurlijk niet verantwoordelijk voor het gedrag van je cliënten, maar omdat je ze regelmatig ziet en spreekt, kun je hen wellicht ook helpen om te stoppen met roken. Niet door er elke behandeling over te beginnen, want dan blijft je cliënt misschien wel weg. Wél door af en toe op een positieve, niet-moraliserende manier informatie te geven over de effecten van roken en vapen.

Stoppen met roken heeft een positief effect op de conditie en uitstraling van de huid en dit kan al snel zichtbaar zijn. De doorbloeding verbetert, waardoor de huid een frisse, gezondere uitstraling krijgt. Ook wallen en donkere krijgen rond de ogen kunnen verminderen.

Je kunt rokende klanten vertellen dat rookstop-begeleiding onderdeel is van het basispakket en in principe vergoed wordt door de zorgverzekeraar.

Je kunt aandacht vragen voor ‘Stoptober’ op je sociale media of informatie delen rond 1 januari, als veel mensen willen stoppen. Als je hoort dat een cliënt een operatie moet ondergaan, kun je vertellen dat het al veel scheelt voor het herstel als hij of zij minimaal vier weken vóór en twee weken na de operatie niet rookt. Je kunt ook benoemen dat stoppen met roken moeilijk is. Volgens deskundigen is de verslavende kracht van het roken even sterk of zelfs sterker dan die van alcohol of cocaïne. Gaat de cliënt toch het gevecht met de nicotine aan, dan helpt het natuurlijk als je betrokken en motiverend bent. Want als het lukt om te stoppen, is de gezondheidswinst heel groot en zal de huid snel opknappe

Cijfers

Dat roken slecht is voor je gezondheid is geen geheim. In Nederland zijn naar schatting 672.000 mensen chronisch ziek door roken. Tabak draagt bij aan het ontstaan van zestien soorten kanker, COPD en dertig procent van alle hart- en vaatziekten. Elk jaar zijn er twintigduizend Nederlandse tabaksdoden, wereldwijd acht miljoen. Tegenover elke tabaksdode staan minstens vijftig tabakszieken. Roken is dan ook sinds 2018 één van de drie speerpunten van het Nationaal Preventieakkoord. De huidige anti-tabakscampagnes leveren, naast de gezondheidswinst de Nederlandse maatschappij in 2050 1,7 miljard euro op per jaar. Dan rookt nog maar 7,7 procent van de bevolking, in tegenstelling tot de huidige 18,2 procent volwassen rokers.

Bron: wandadekanter.nl en trimbos.nl